മരച്ചുവട്ടിൽ കേട്ട മുന്നറിയിപ്പ് : രാജൻ പി. തൊടിയൂർ

ഫാത്തിമ മാതാ നാഷണൽ കോളേജിന് മുന്നിലുള്ള വലിയ മരത്തിന് ഇന്നും എൻറെ ഓർമ്മയിൽ ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥാനമുണ്ട്. അതിൻറെ തണലിൽ സിമൻറ് ബെഞ്ചിൽ ഇരുന്ന് ഞങ്ങൾ സിനിമയെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ചിരുന്ന കാലം—സിനിമ കാണുന്നതിനേക്കാൾ സിനിമയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചിരുന്ന കാലം.

ഒരു ദിവസം ബെഞ്ചിൽ ചേർന്നിരുന്നു ബാലചന്ദ്രമേനോൻ പതിഞ്ഞ സ്വരത്തിൽ പറഞ്ഞു:

“രാജൻ, നിങ്ങൾ മുഖ്യധാരാ സിനിമയുടെ ശത്രുവാകുകയാണ്.”

ഞാൻ അമ്പരന്നു അദ്ദേഹത്തെ നോക്കി.

അദ്ദേഹം തുടർന്നു:

“ജനയുഗത്തിലെ സിനിമാ നിരൂപണം… കോളേജ് ഫിലിം ക്ലബ്… ഫിലിം സൊസൈറ്റി മൂവ്മെന്റിനോടുള്ള നിങ്ങളുടെ അഭിനിവേശം… സിനിരമയിലും മറ്റു പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിലുമുള്ള ലേഖനങ്ങൾ… ഇപ്പോൾ സമാന്തര സിനിമ ; ക്യാംപസ് സിനിമ … ഇതൊക്കെ സിനിമയെ കച്ചവടമായി കാണുന്നവരെ നിങ്ങളിൽ നിന്ന് അകറ്റും.”

ആ വാക്കുകൾ അന്ന് ഒരു സുഹൃത്തിൻറെ മുന്നറിയിപ്പായി മാത്രമാണ് ഞാൻ കേട്ടത്.

എന്നാൽ വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോൾ, ആ മരച്ചുവട്ടിലെ സംഭാഷണത്തിന് മറ്റൊരു അർത്ഥം തോന്നുന്നു.

അന്ന് ഞാൻ സിനിമയെ വെറും വിനോദമായി കണ്ടിരുന്നില്ല. സിനിമ ഒരു കലാരൂപമാണ്, സാമൂഹിക ആശയവിനിമയത്തിൻറെ ശക്തമായ മാധ്യമമാണ്, മനുഷ്യൻറെ ജീവിതവും സ്വപ്നങ്ങളും സംഘർഷങ്ങളും പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന കണ്ണാടിയാണ് എന്നായിരുന്നു എൻറെ വിശ്വാസം.

കോളേജിലെ ഫിലിം ക്ലബ്ബും ഫിലിം സൊസൈറ്റി പ്രവർത്തനങ്ങളും ആ ചിന്തയ്ക്ക് കൂടുതൽ ആഴം നൽകി. ലോകസിനിമയെ പരിചയപ്പെട്ടപ്പോൾ സിനിമയ്ക്ക് ഒരു വലിയ ലോകമുണ്ടെന്ന് മനസ്സിലായി. നല്ല സിനിമയെക്കുറിച്ച് എഴുതാനും ചർച്ച ചെയ്യാനും പ്രേക്ഷകരെ അതിലേക്ക് നയിക്കാനും കഴിയുമെന്ന വിശ്വാസവും വളർന്നു.

അതിൻറെ സ്വാഭാവികമായ തുടർച്ചയായിരുന്നു സിനിമാ നിരൂപണം.

പത്രങ്ങളിൽ സിനിമയെക്കുറിച്ച് എഴുതുമ്പോൾ എൻറെ ലക്ഷ്യം സിനിമയെ താഴ്ത്തിക്കാണിക്കുകയോ സിനിമാ വ്യവസായത്തെ എതിർക്കുകയോ ആയിരുന്നില്ല. മറിച്ച്, സിനിമയെ കൂടുതൽ ഗൗരവത്തോടെ കാണണമെന്നായിരുന്നു ആഗ്രഹം.

പക്ഷേ, സിനിമയെ കലയും സാമൂഹിക മാധ്യമവുമെന്ന നിലയിൽ കാണുന്ന ഒരാളും സിനിമയെ പ്രധാനമായും ഒരു വ്യാപാര ഉൽപ്പന്നമായി കാണുന്ന ഒരാളും തമ്മിൽ സ്വാഭാവികമായ ഒരു അകലം ഉണ്ടാകാം.

ബാലചന്ദ്രമേനോൻറെ വാക്കുകളിൽ ആ തിരിച്ചറിവിൻറെ വിത്തുണ്ടായിരുന്നു.

അദ്ദേഹം പറഞ്ഞ “ശത്രു” എന്ന വാക്ക് അന്ന് എന്നെ ചിരിപ്പിച്ചിരിക്കാം. എന്നാൽ പിന്നീട് ചലച്ചിത്രരംഗത്ത് പ്രവർത്തിച്ചപ്പോഴും, മാധ്യമരംഗത്ത് പുതിയ പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തിയപ്പോഴും, ആ വാക്ക് പലപ്പോഴും ഓർമ്മയിൽ വന്നിട്ടുണ്ട്.

കാരണം ഞാൻ സിനിമയുടെ ശത്രുവായിരുന്നില്ല.

ഞാൻ സിനിമയെ മറ്റൊരു രീതിയിൽ സ്നേഹിച്ച ഒരാളായിരുന്നു.

സിനിമയെ കൂടുതൽ വിശാലമായ, സൃഷ്ടിപരമായ ലോകമായി കാണണമെന്ന ആഗ്രഹം പിന്നീട് എൻറെ ജീവിതത്തിലെ പല തീരുമാനങ്ങളെയും സ്വാധീനിച്ചു.

ക്യാമ്പസ് സിനിമയിലേക്കുള്ള പരീക്ഷണം, സിനിമാ പ്രസിദ്ധീകരണം, ചലച്ചിത്ര വികസന കോർപറേഷൻ പ്രവർത്തനം, ടെലിവിഷൻ, ഡിജിറ്റൽ മീഡിയ, അന്താരാഷ്ട്ര മാധ്യമപ്രവർത്തനം—ഓരോ ഘട്ടത്തിലും ആ ആദ്യകാല സിനിമാ ചിന്തയുടെ ചില അടയാളങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.

വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോൾ തോന്നുന്നു—

ഒരു വലിയ യാത്ര പലപ്പോഴും ഒരു വലിയ തീരുമാനത്തിൽ നിന്നല്ല ആരംഭിക്കുന്നത്.

ഫാത്തിമ കോളേജിൻറെ മുന്നിലെ ഒരു മരച്ചുവട്ടിൽ, ഒരു സുഹൃത്ത് പതിഞ്ഞ സ്വരത്തിൽ പറഞ്ഞ ഏതാനും വാക്കുകളിൽ നിന്നുപോലും അത് ആരംഭിക്കാം.

അന്ന് ഞാൻ അറിഞ്ഞിരുന്നില്ല, ആ സംഭാഷണം എൻറെ സിനിമാ ജീവിതത്തിൻറെ ഒരു ചെറിയ അധ്യായമല്ലെന്ന്.

അത് ഒരു മുന്നറിയിപ്പായിരുന്നു.

അതിലും കൂടുതൽ, അത് എൻറെ മുന്നിലുള്ള ഒരു വഴിത്തിരിവിൻറെ സൂചനയായിരുന്നു.

ആ വഴിയിൽ സിനിമയുണ്ടായിരുന്നു.

മാധ്യമങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു.

പുതിയ ആശയങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു.

എതിർപ്പുകളുമുണ്ടായിരുന്നു.

പക്ഷേ, ഏറ്റവും പ്രധാനമായി—

സ്വന്തം വഴിയിൽ നടക്കാനുള്ള ഒരു ആഗ്രഹമുണ്ടായിരുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യ ക്യാമ്പസ് സിനിമയിലേക്കുള്ള യാത്ര

ഫാത്തിമ മാതാ നാഷണൽ കോളേജിൻറെ ക്യാമ്പസ് അന്ന് എനിക്ക് ഒരു കോളേജ് മാത്രമായിരുന്നില്ല. അത് ആശയങ്ങളുടെ ഒരു പരീക്ഷണശാലയായിരുന്നു.

പുസ്തകങ്ങൾക്കപ്പുറം ലോകത്തെ അറിയാനുള്ള ആഗ്രഹം അവിടെ വളർന്നു. സാഹിത്യം, രാഷ്ട്രീയം, സിനിമ, സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങൾ—എന്തിനെക്കുറിച്ചും ചർച്ച ചെയ്യാൻ ഞങ്ങൾ തയ്യാറായിരുന്നു. അതിൽ സിനിമയ്ക്ക് പ്രത്യേക സ്ഥാനമുണ്ടായിരുന്നു.

സിനിമ കാണുക എന്നതിലുപരി സിനിമയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുക എന്ന ശീലം എന്നിൽ രൂപപ്പെട്ടത് ആ കാലത്താണ്.

ഫിലിം ക്ലബ്ബിൻറെ പ്രവർത്തനങ്ങളും ഫിലിം സൊസൈറ്റി പ്രസ്ഥാനത്തോടുള്ള താൽപര്യവും ലോകസിനിമയെ പരിചയപ്പെടാനുള്ള അവസരവും എൻറെ ചിന്തകളെ മാറ്റിമറിച്ചു. തിരശ്ശീലയിൽ കാണുന്ന ഓരോ ദൃശ്യത്തിനും പിന്നിൽ ഒരു ആശയമുണ്ടെന്നും ഒരു സിനിമയ്ക്ക് സമൂഹത്തോട് സംസാരിക്കാൻ കഴിയുമെന്നും ഞാൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.

അങ്ങനെയാണ് ഒരു ദിവസം മറ്റൊരു ചിന്ത മനസ്സിൽ രൂപപ്പെട്ടത്.

എന്തുകൊണ്ട് ഒരു സിനിമ ഒരു ക്യാമ്പസിൽ നിന്ന് തന്നെ ഉണ്ടായിക്കൂടാ ? സുബ്രഹ്മണ്യമാണ്‌ ശക്തി പകർന്നത്. “തിരക്കഥ എഴുതൂ…നമുക്ക് സിനിമ ചെയ്യാം. സുബ്രഹ്മണ്യം പറഞ്ഞു.

സത്യജിത് റായിയിൽ നിന്ന് പഠിച്ച പാഠം…

ക്യാമ്പസ് സിനിമാ സ്വപ്നത്തിന് മറ്റൊരു വലിയ പ്രചോദനമായിരുന്നു സത്യജിത് റായിയുടെ പഥേർ പാഞ്ചാലി.

ആ സിനിമ എങ്ങനെ പിറന്നു എന്ന കഥ ഞങ്ങൾ ആവർത്തിച്ച് പഠിച്ചു.

സിനിമയോടുള്ള അതിയായ ആഗ്രഹമുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും അതിനെ യാഥാർത്ഥ്യമാക്കാൻ റായിക്ക് നേരിടേണ്ടിവന്ന സാമ്പത്തികവും സാങ്കേതികവുമായ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ ഞങ്ങൾക്ക് വലിയ പാഠമായിരുന്നു. ഒരു സിനിമയുടെ പിന്നിൽ വലിയ പണവും വലിയ സംവിധാനവും മാത്രം പോരെന്നും , അതിനേക്കാൾ ശക്തമായത് സിനിമയോടുള്ള വിശ്വാസവും വിട്ടുകൊടുക്കാത്ത മനസ്സുമാണെന്നും അദ്ദേഹത്തിൻറെ അനുഭവങ്ങൾ ഞങ്ങളെ ബോധ്യപ്പെടുത്തി.

rajan@careermagazine.in

ഫോട്ടോ : സത്യജിത് റായിയോടൊപ്പം

(തുടരും )