സത്യജിത് റായിയെ പരിചയപ്പെടുത്തിയ ആൾ
1983.
മലയാളനാട് ഓഫീസിലെ തിരക്കേറിയ ഒരു ദിവസം.
ചീഫ് എഡിറ്റർ എസ്. കെ. നായർ സർ മുറിയിലേക്ക് വിളിച്ചു.
അദ്ദേഹം നേരെ കാര്യത്തിലേക്ക് കടന്നു.
“മലയാളനാടിനുവേണ്ടി സത്യജിത് റായിയെ ഇന്റർവ്യൂ ചെയ്യണം. പറ്റുമോ?”
ഒരു നിമിഷം ഞാൻ നിശ്ശബ്ദനായി.
സത്യജിത് റായ്!
ഇന്ത്യൻ സിനിമയുടെ ഇതിഹാസം; ലോകസിനിമയിൽ ഇന്ത്യയുടെ പേര് ഉയർത്തിയ സംവിധായകൻ.
അദ്ദേഹത്തെ നേരിൽ കാണുക എന്നത് തന്നെ ഒരു വലിയ സ്വപ്നം.
എങ്കിലും മനസ്സിൽ ആദ്യം വന്നത് മറ്റൊരു ചിന്തയായിരുന്നു.
“സർ… അതിന് വി. ബി. സി…”
ഞാൻ പൂർത്തിയാക്കും മുമ്പ് എസ്. കെ. സർ ഉറക്കെ ചിരിച്ചു കൊണ്ട് ചോദിച്ചു.
“തനിക്ക് പറ്റുമോ എന്നാണ് ചോദ്യം.”
ആ ചോദ്യം എന്നെ നേരെ നിർത്തി.
ഒരുപക്ഷേ അദ്ദേഹം എൻറെ കഴിവിനേക്കാൾ , ധൈര്യമാണ് പരീക്ഷിച്ചത്.
ഞാൻ പറഞ്ഞു:
“ചെയ്യാം.”
അദ്ദേഹം ഉടൻ പറഞ്ഞു:
“എങ്കിൽ അരമണിക്കൂറിനുള്ളിൽ സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തി വിളിക്കും.”
അത്രയും വലിയൊരു ചുമതല എനിക്ക് കിട്ടിയതിൻറെ ആവേശത്തേക്കാൾ, ഇനി എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന ചിന്തയായിരുന്നു മനസ്സിൽ.
സത്യജിത് റായിയെ എങ്ങനെ സമീപിക്കും?
എന്ത് ചോദിക്കും?
അദ്ദേഹത്തോട് സംസാരിക്കുമ്പോൾ ഒരു പത്രപ്രവർത്തകൻ എന്ന നിലയിൽ എത്ര അകലം പാലിക്കണം?
എത്ര അടുത്തേക്ക് പോകാം?
ചോദ്യങ്ങൾ മനസ്സിൽ ഒന്നിനു പിന്നാലെ ഒന്നായി വന്നു.
എന്നാൽ ചിന്തിക്കാൻ അധികം സമയമുണ്ടായിരുന്നില്ല.
പറഞ്ഞ സമയത്തിനുള്ളിൽ ഫോൺ വന്നു.
മറുവശത്ത് സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തി.
അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു:
“സൂര്യയുടെ പരിപാടിയിൽ സത്യജിത് റായ് പങ്കെടുക്കുന്നുണ്ട്. കുറച്ചു പത്രക്കാരെയേ വിളിക്കുന്നുള്ളൂ. ഫോട്ടോഗ്രാഫറുമായി വരണം.”
അത് ഒരു സാധാരണ ഇൻറെർവ്യൂ ആയിരുന്നില്ല.
ഒരു തലമുറയുടെ സിനിമാഭാവനയെ മാറ്റിമറിച്ച മനുഷ്യനെ നേരിൽ കാണാനുള്ള അവസരമായിരുന്നു.
അന്ന് മൊബൈൽ ഫോണുകളില്ല.
ഇൻറെർനെറ്റില്ല.
ഗൂഗിളിൽ തിരഞ്ഞ് അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് നിമിഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ നൂറുകണക്കിന് വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കാനുള്ള സൗകര്യവുമില്ല.
ഒരു പത്രപ്രവർത്തകൻറെ തയ്യാറെടുപ്പ് എന്നത് പുസ്തകങ്ങളും പഴയ ലേഖനങ്ങളും ഓർമ്മകളും സ്വന്തം ചിന്തകളും ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന ഒന്നായിരുന്നു.
ചോദ്യങ്ങളുമായി ഫോട്ടോഗ്രാഫർ ജോർജിനേയും കൂട്ടി പുറപ്പെട്ടു.
മനസ്സിൽ ഒരേയൊരു ചിന്ത:
“ഇന്ന് സത്യജിത് റായിയെ കാണണം.”
പക്ഷേ ആ കൂടിക്കാഴ്ച കഴിഞ്ഞപ്പോൾ എനിക്ക് മനസ്സിലായി—
അന്ന് ഞാൻ ഒരു ലോകപ്രശസ്ത സംവിധായകനെ മാത്രം കണ്ടതല്ല.
ഒരു മനുഷ്യനെ കണ്ടു.
അദ്ദേഹത്തോട് ചോദിച്ച ഓരോ ചോദ്യവും, അദ്ദേഹം നൽകിയ ഓരോ ഉത്തരവും, അദ്ദേഹത്തിൻറെ സംസാരത്തിലെ ഓരോ ഇടവേളയും ഇന്നും ഓർമ്മയിൽ തെളിഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു.
ആ കൂടിക്കാഴ്ചയാണ് പിന്നീട് എനിക്ക് ഒരു പ്രത്യേക അനുഭവമായി മാറിയത്.
സത്യജിത് റായിയെ സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തി പരിചയപ്പെടുത്തിയ ആ ദിവസം…
എൻറെ പത്രപ്രവർത്തന ജീവിതത്തിലെ മറക്കാനാവാത്ത ഒരു അധ്യായമായി.
സത്യജിത് റായിയെ പരിചയപ്പെടുത്തിയതും സമയം അനുവദിച്ചു തന്നതും ‘സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തി.
സത്യജിത് റായിയെ പരിചയപ്പെടുത്തിയ ആ ദിവസം… ഇന്നും മനസ്സിൽ തെളിഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു.
പിന്നീട് പലതവണ തിരുവനന്തപുരം യാത്രകളിൽ അദ്ദേഹത്തെ കാണുകയും, സൂര്യയുടെ വിവിധ പരിപാടികളിൽ പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഓരോ തവണയും അദ്ദേഹത്തെ കാണുമ്പോൾ, വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് ജീവിതത്തിലെ വലിയൊരു സ്വപ്നത്തിന് വാതിൽ തുറന്നുതന്ന ദിവസമാണ് ഓർമ്മയിൽ വന്നിരുന്നത്.
അത് ഒരു അഭിമുഖത്തിനുള്ള അവസരം മാത്രമായിരുന്നില്ല.
ഒരു യുവ പത്രപ്രവർത്തകൻറെ മനസ്സിൽ, “എനിക്കും കഴിയും” എന്ന ആത്മവിശ്വാസം പകർന്ന ഒരു നിമിഷം കൂടിയായിരുന്നു.
വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം കൊല്ലത്ത് ലൈറ്റ് ആൻഡ് സൗണ്ട് പരിപാടിയുമായി സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തി എത്തിയപ്പോഴും ആ പഴയ ഓർമ്മ വീണ്ടും മനസ്സിൽ തെളിഞ്ഞു.
കാലം ഒരുപാട് മുന്നോട്ടുപോയി.
പത്രപ്രവർത്തനത്തിലെ ആ ദിവസങ്ങളിൽ നിന്ന് വർഷങ്ങൾ പിന്നിട്ടു.
പക്ഷേ ചില മനുഷ്യർ നമ്മുടെ ജീവിതത്തിൽ കടന്നുവരുന്നത് ഒരു ചെറിയ സംഭവത്തിന്റെ ഭാഗമായിട്ടല്ല.
നമ്മുടെ സ്വപ്നങ്ങൾക്ക് ഒരു വാതിൽ തുറന്നുതരാനാണ്.
സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തി എനിക്ക് അങ്ങനെയൊരു മനുഷ്യനായിരുന്നു.
1983-ൽ എസ്. കെ. നായർ ചോദിച്ച ആ ചോദ്യം—
“തനിക്ക് പറ്റുമോ?”
എന്ന്.
ഞാൻ പറഞ്ഞത്—
“ചെയ്യാം.”
ആ “ചെയ്യാം” എന്ന വാക്കിന് പിന്നിൽ അവസരം ഒരുക്കിത്തന്ന ഒരാൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തി.
അതിനാൽ സത്യജിത് റായിയെ കണ്ട ആ ദിവസത്തെ ഓർക്കുമ്പോഴൊക്കെ, റായിയുടെ മഹത്വത്തോടൊപ്പം തന്നെ എന്നെ ആ കൂടിക്കാഴ്ചയിലേക്ക് നയിച്ച സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തിയെയും ഞാൻ നന്ദിയോടെ ഓർക്കുന്നു.
സത്യജിത് റായ്!
ഇന്ത്യൻ സിനിമയുടെ അതിരുകൾക്കപ്പുറത്തേക്ക് മലയാളികളടക്കമുള്ള ഒരു തലമുറയുടെ സിനിമാസങ്കൽപ്പങ്ങളെ കൊണ്ടുപോയ മനുഷ്യൻ.
പക്ഷേ, റായിയെ കാണണമെന്ന ആഗ്രഹം എനിക്ക് അന്ന് തുടങ്ങിയതല്ല.
അതിന് വർഷങ്ങളുടെ പഴക്കമുണ്ടായിരുന്നു.
ക്യാമ്പസ് കാലം-1976
ഐക്കഫ് ഫിലിം ക്യാമ്പ്. ക്യാമ്പസ് സിനിമയുടെ അഹങ്കാരവും ആവേശവും നിറഞ്ഞ കാലം.
ഒരു ദിവസം ഞങ്ങൾ സത്യജിത് റായിയുടെ ‘പഥേർ പാഞ്ചാലി’ കണ്ടു.
എന്റെ കൂടെ സണ്ണി ജോസഫും എൻ. പി. ഹഫീസ് മുഹമ്മദും മറ്റുമുണ്ടായിരുന്നു.
സിനിമ കഴിഞ്ഞു.
ഞങ്ങൾ പുറത്തേക്ക് വന്നു.
അന്നത്തെ പ്രായത്തിൻറെ ആത്മവിശ്വാസം… എന്തിനും ഉറപ്പോടെ സംസാരിക്കുന്ന കാലം.
ഞാൻ പറഞ്ഞു:
“നമ്മൾ തീർച്ചയായും സത്യജിത് റായിയെ കാണും.”
അവർ എന്നെ നോക്കി.
ഞാൻ തുടർന്നു:
“കൽക്കത്തയിൽ പോകും. അവിടെച്ചെന്ന് റായിയെ കാണും.”
അത് ഒരു സ്വപ്നമായിരുന്നു.
പക്ഷേ അന്നത്തെ ഞങ്ങളുടെ സ്വപ്നങ്ങൾക്ക് ഒരു പ്രത്യേക ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നു.
റായിയെ കാണണം.
എവിടെയായാലും പോകാം.
കൽക്കത്തയിലേക്കാണെങ്കിൽ കൽക്കത്തയിലേക്ക്.
കാലം കടന്നുപോയി.
ഞാൻ ആ സ്വപ്നം മറന്നില്ല.
പക്ഷേ അതിൻറെ സാക്ഷാത്കാരം എങ്ങനെയായിരിക്കുമെന്ന് ഒരിക്കലും കരുതിയിരുന്നില്ല.
കൽക്കത്തയിലേക്ക് പോകേണ്ടിവന്നില്ല.
സത്യജിത് റായ് കേരളത്തിലേക്ക് വന്നു.
അതു മാത്രം അല്ല.
അദ്ദേഹവുമായി ഒരു പകൽ മുഴുവൻ സംസാരിച്ചിരിക്കാൻ എനിക്ക് അവസരം ലഭിച്ചു.
അത് സാധ്യമാക്കിയത് സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തി.
1983 — ആ ദിവസം. ജൂൺ 10.
മനസ്സിൽ ഒരുപാട് ചോദ്യങ്ങൾ.
റായിയോട് എന്ത് ചോദിക്കും?
അദ്ദേഹത്തിൻറെ സിനിമകളെക്കുറിച്ച് എങ്ങനെ സംസാരിക്കും?
ഇത്ര വലിയൊരു സംവിധായകൻറെ മുന്നിൽ ഒരു യുവ പത്രപ്രവർത്തകനായി എങ്ങനെ നിൽക്കും?
പക്ഷേ അദ്ദേഹത്തെ നേരിൽ കണ്ട നിമിഷം ആ ആശങ്കകളൊക്കെ പതുക്കെ മാറി.
അവിടെ ഒരു ഇതിഹാസ സംവിധായകനുണ്ടായിരുന്നു. അതോടൊപ്പം വളരെ സ്വാഭാവികമായി സംസാരിക്കുന്ന ഒരു മനുഷ്യനും….ഒപ്പം നിന്ന സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തി…
സംഭാഷണം നീണ്ടു.
സമയം കടന്നുപോയത് അറിഞ്ഞില്ല.
ഒടുവിൽ മനസ്സിലായി— ഞാൻ ഒരിക്കൽ കൽക്കത്തയിൽ പോയി കാണുമെന്ന് പറഞ്ഞ സത്യജിത് റായ്, എൻറെ മുന്നിൽ കേരളത്തിൽ ഇരിക്കുകയാണ്.
എൻറെ യുവത്വത്തിലെ ഒരു സ്വപ്നം, ഞാൻ പ്രതീക്ഷിക്കാത്ത വഴിയിലൂടെ സാക്ഷാത്കരിക്കപ്പെട്ട ദിവസം.
സത്യജിത് റായിയെ പരിചയപ്പെടുത്തുകയും, അദ്ദേഹവുമായി സംസാരിക്കാൻ എനിക്ക് ആ വിലപ്പെട്ട സമയം അനുവദിച്ചുതരികയും ചെയ്തത് സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തി…..
ജീവിതം ചിലപ്പോൾ നമ്മുടെ സ്വപ്നങ്ങളെ അതേപടി സാക്ഷാത്കരിക്കില്ല.
അതിലും മനോഹരമായ മറ്റൊരു വഴിയാണ് കാണിച്ചുതരുന്നത്.
കൽക്കത്തയിലേക്ക് പോകേണ്ടി വന്നില്ല.
സത്യജിത് റായ് കേരളത്തിലേക്ക് വന്നു.
അതിനുള്ള വാതിൽ തുറന്നത്—
സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തി.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ സത്യജിത് റായിയെ കണ്ട ആ ദിവസത്തെ ഓർക്കുമ്പോൾ, റായിയുടെ മഹത്വത്തോടൊപ്പം ഒരു മനുഷ്യനോടുള്ള നന്ദിയും മനസ്സിൽ നിറയുന്നു.
ഒരു സ്വപ്നം യാഥാർഥ്യമാക്കാൻ വഴിയൊരുക്കിയ സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തിയോടുള്ള നന്ദി.
-രാജൻ പി. തൊടിയൂർ
rajan@careermagazine.in
